Latest

Eralda në botën e (pa) kufizuar

Publications / January 13, 2013

Takimin me Eralda Lamçen e realizuam nje dite shiu nga ato te dhjetorit në një lokal nga ata pa shkallë, me qëllim që ajo dhe i ati i saj te mos kishin pengesë me karrigen me rrota. Një karrige që e shoqëron Eralden prej 7 vitesh të jetës së saj, që prej moshës 19 vjecare. Me parë nuk dija asgjë për Eradën, për prindërit e saj dhe për motrat, ndërkohë që kisha informacion të mjaftueshëm për personat me aftësi të kufizuar dhe për surprizat që jeta mund ti servir secilit prej nesh. Eralda Lamçe ka mbaruar shkollën e lartë në universitetin e Urbinos në Itali në degën juridik.

Eralda Lamçe gjatë festës së laureimit

Eralda Lamçe gjatë festës së laureimit

Eralda në momente gëzimi duke festuar mbarimin e shkollës së lartë ne Itali

Po, Eralda ja doli do më tregonte i ati me sytë e mallëngjyer dhe plot krenari për të bijën. Dhe pastaj do shtonte ka shumë prindër që thonë se i dhanë fëmijëve shkollë, jo vajzat e mia e fituan vetë atë, duke përmendur dhe dy të tjerat. Eralda Lamçe nuk e dinte se nje ditë do të ishte në një karrige me rrota atëherë kur ajo luante me fëmijët e tjerë para pallatit, nuk e dinte se sëmundja ishte brënda saj qysh prej ditës që embrioni i saj ishte formuar.

11 vjeç

Kaq ishte Eralda kur ndjeu per herë të parë se shtylla kurrizore kishte filluar ti lodhej dhe se ajo nuk po i bindej me për të qëndruar drejt. Të shqetësuar prindërit e diagnostikuan në Romë, ku zbuluan se ajo kishte një sëmundje të rrallë që quhet “Friedreich’s ataxia” e thënë me fjalë të thjeshta është një sëmundje e trashëguar që shkakton dëme progresive në sistemin nervor, duke rezultuar në simptoma që variojnë nga shqetësimit në ecje, probleme me folurit, ai gjithashtu mund të çojë në sëmundje të zemrës dhe diabetit. Kjo sëmundje vjen si pasojë e degjenerimit të indeve nervore të palcës kurrizore, në neuronet shqisore thelbësore të veçanta (përmes lidhjeve që dergojne) për drejtimin e lëvizjes së muskujve të krahëve dhe këmbëve. Palcës kurrizore bëhet më e hollë dhe disa prej qelizave nervore të humbasin myelin mill (mbulimi izolues në disa qeliza nervore që ndihmon impulset nervore ). Sëmundja është pasojë e mbartjes së saj nga njëri apo të dy prindërit, nëse Eralda do të kishte patur fatin të ishte mbartës vetëm njëri prej tyre edhe tek ajo sëmundja do të qëndronte pasive për gjatë gjithë jetës, por fatkeqësisht kjo nuk ndodhi. Deri në moshën 18 vjecare Eralda nuk pati nevojë për karrige me rrota, ndonëse lëvizjet filluan ti vështirësoheshin. Pas kësaj moshe karrigia u bë një domosdoshmëri. Fakti që një sëmundje kishte vendosur ta dënonte Eraldën nuk e bëri atë që të dorëzohej dhe aq me pak të hiqte dorë nga ëndrrat e saj.

Babai

Dy vitet e para unë e di se çfarë kam hequr tregon Shkëlqim Lamçe kur kujton momentet e para të evoluimit të sëmundjes së Eraldës. “Kur Eralda na kërkonte për të dal shëtitje ishte njësoj sikur të na vrisje”, tregon ai duke kujtuar shkallët e pallatit deri në katin e katërt të apartamentit të tyre dhe faktin që duke qënë pallat i vjetër aty nuk kishte ashensor. Megjithatë ai nuk u tërhoq, vendosi të ndërtonte një ashensor për të bijën. “Kam ndërtuar një ashensor primitiv tregon Shkëlqimi duke shtuar se pjesët e ashensorit i ka blerë një nga një dhe me anë të një të njohurit të vetë ka mundur të ndërtoj në hapësirën mes shkallëve ashensorin që do ti rikthente lirinë e lëvizjes së bijës. Tani, tregon ai, të njohur që kanë mbi supe të njëjtën hall si unë që vijnë dhe marrin model ashensorin tim për tua përshtatur fëmijëve të tyre me aftësi të kufizuara në lëvizje.

Eralda sot

Ajo e ka mbrojtur në mars të 2012 temën e saj të diplomës me një studim krahasimor Itali-Shqipëri në fushën e barazisë gjinore. Tani është rikthyer sërish në Itali për të ndjekur një shkollë specializimi për profesionet ligjore. Andej në anën tjetër të detit ajo ndihet si në shtëpi, Shqipëria e frikëson me kaosin e saj me mungesën e rregullave, me mangësitë në lëvizje dhe në atë që është më e rëndësishmja Shqipëria ja përballë në fytyrë jo vetëm Eraldës, por kujtdo me aftësi të tilla të kufizuara që është i përjashtuar. Kafeja ku ne lamë takimin tonë ishte pa shkallë, por dhe aty mungonte tualeti për personat me aftësi të kufizuar. Kështu fatkeqësisht janë pothuaj gjithë ambientet e argëtimit në Shqipëri, po kështu edhe pallatet e rinj të cilët edhe pse e kanë të detyrueshme të ndërtojnë rambe për personat me aftësi të kufizuar pothuaj në mbi 80 përqind të rasteve nuk e marrin parasysh këtë klauzolë, po kështu janë shumica e institucioneve publike dhe e gjithëfarsoj ambienteve te tjera përfshi këtu edhe shumicen e rrugeve. Eralda dhe i ati i saj tashmë i numërojnë me gishta vendet që ata mund të frekuentojnë kur Eralda është në Tiranë. Ajo nuk harron të përmend një kompleks në Durrës ku cdo gjë është bërë sipas standarteve europiane, por shton se i zoti i saj ka krijuar një ambient të tillë për shkak të lidhjeve familjare me Eraldën. Fatkeqësisht ka më shumë se 10 vjet që flitet për personat me aftësi të kufizuar, ku bëhen studime të cilat i serviren shtetit të gatshme, por që kurrë nuk merren parasysh. Një prej detyrimeve që ka çdo biznes privat është punësimi i një personi me aftësi të kufizuar për çdo 25 punonjës, pothuaj nuk ndodh kurrë.

Eralda dhe karriera

Ne vitet e saj të fakultetit Eralda ja ka dal të realizoj cdo gjë vete, të jetë spikere në radio për emisionin “Un’ora d’aria” të ndjek kurse, të jetë pjesë e grupeve teatrore dhe të jap shfaqje teatrore në Angli dhe Gjermani, të fitoj edhe një bursë studimi 5 mujore nga programi Erasmus në Madrid mbi të drejtën ndërkombëtare, të drejtat e njeriut dhe studim të gjuhës spanjolle.

Eralda Lamçe pas mbrojtjes së diplomës

Momenti i fotos me komisionin e mbrojtjes së diplomës në universitetin e Urbino-s, Itali

Sot për sot ajo është e fokusuar në studimet pasuniversitare, por atë e bren ideja nëse do të kthehet një ditë në Shqipëri dhe ku do arrij ajo të punësohet këtu. Në botën perëndimore Eralda nuk është një në karrigen me rrota, ajo është një prej nesh. E saktë e këndëshme dhe me të folurën me pak vështirësi ajo të bën për vete me sytë e saj të qeshur. Unë flas shumë thotë sikur mundohet të justifikohet për sëmundjen e saj e cila e ka prioritet të mbajturen e saj nën kontroll me sa më shumë fizioterapi, seanca noti, kufizim në ushqim me qëllim mbajtjen e linjave. Eralda ka njohje të plota mbi sëmundjen e saj, por nuk është e trishtuar. Ajo tregon se der më sot për sëmundjen e saj nuk ka kurë, por unë thote ajo nuk dua të rri në shtrat e të pres që shkencëtarët të zbulojnë formulën e shërimit. Unë, thotë ajo, do jetoj e nese do ketë shërim unë e mirpres atë, pastaj i rikthehet temës sonë të bisedës dhe shton, ja tani e ke CV time, mund ta shpërndash tek ata që janë të interesuar për tmë marrë mua në punë. Kjo fjali më ve në siklet të madh. A njoh njerëz unë që do ti besonin punës së Eraldës? Nuk e di, thjesht shpresoj që dikush tmë shkruaj një email e t’me kërkojë vërtetë që ti nis CV e saj.

Statistikat

Aktualisht shqipëria numëron 135 mijë persona me aftësi të kufizuar, ku vetëm nga 2008 janë shtuar 85 mijë prej tyre si pasojë e aksidenteve automobilistike dhe më pak nga aksidentet në vendin e punës. Sipas studimeve ndërkombetare ky numër do të vazhdoj të jetë në rritje ne vitet në vazhdim. Sado që shteti mund ti mbyll sytë përballë këtij fenomeni, ai do të vazhdojë. Ka ardhur koha ku shteti duhet të marr frenat e ligjit në dorë, e nëse nuk e bën dot atëherë le tua besoj Eraldës dhe njerëzve që vuajnë si ajo mungësën e infrastrukturës, mungesën e punësimit dhe çdo lloj mungese tjetër, realizimin e ligjeve për këtë kategori.

Publikuar Panorama


Tags: , ,



Irena Shabani
Is an Albanian freelance journalist and human rights activist specialising in investigative journalism. She co-founded Panorama, the leading newspaper in Albania, where she served as managing editor from 2002 to 2003. Prior to Panorama she was a journalist at Shekulli and Gazeta Shqiptare and has been part of the Albanian Human Rights Group from its beginning. She has collaborated on programmes for the International Research and Exchanges Board, investigating topics involving crime and political corruption and continues to collaborates with foreign organisations and local media focused on social problems and minority rights.




Previous Post

10 Vjetori I Gazetës Panorama

Next Post

(Prit)



Leave a Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.


More Story

10 Vjetori I Gazetës Panorama



October 8, 2012